۷ اسفند ۱۳۹۸
خانه / تاریخ / سر اشپختر

سر اشپختر

اشپختر که بود؟

  یک جنگجو ى گرجى الاصل بنام پاوله تزیتزیشویلى(Pawle Tzitzichwili) که در جوانى وارد سپاهیان روسیه شده بود، در آنجا ترقى و ترفیع پیدا کرد و با قرائت روسى اسمش،به پاول تسیتسیانوف Pavel Tzitzianof معروف شد و در ادبیات تاریخى ایران به تبعیت از زبان فرانسه سیسیانوف تلفظ شد.

  سیسیانوف مدتى به سمت بازرس قشون روس منصوب شده بود و به اعتبار شغل و سمتش در گویش روسى درگرجستان اینشپکتور که همان   Inspecteurدر زبان فرانسه است معروف بود. در ایران آن زمان بلحاظ آشنا نبودن عوام الناس با زبان وفونتیک لاتین و یا روسى سهوا بنام اشپختر تلفظ و شناخته مى شد، شاید هم بعضا با قصد تحقیر واستهزا در زبان ترکى آذرى تعمدا او را بنام اشپخدر مینامیدند و به لحاظ درگیرى و جنگها ى او در قفقاز با سپاهیان ایران، به همین اسامى در تهران نیز معروف شده بود.

در جنگهای ایران و روسیه در زمان فتحعلیشاه سرداری روسی از اهل گرجستان بود که نام اصلی او تسیت سیانوف بوده که ایرانیان او رابلقب اشپختر(تصرفی است در کلمه روسی اسپختر که در فرانسه انسپکتر و در انگلیسی اینسپکتر آمده ، بمعنی مفتش )یاد میکنند. مولف قصص العلماء آرد: وقتی فتحعلیشاه و سلطان روس در مقام مخاصمه برآمدند و اسپختر سردار روس بعضی ولایات سرحدی را گرفت و به هر شهری میرسید، خراب میکرد، فتحعلیشاه را اضطراب حاصل شد. میرزا محمد اخباری که در طهران اقامت داشت ، نزد فتحعلیشاه رفت و گفت من سر اشپختر را چهل روزه برای تو به طهران حاضر مینمایم. میرزا محمد یک اربعین بختم نشست و مرتبا اوراد معینى را تکرار میکرد و طورى به نقش دیوار خیره شده بود که چشمانش سرخ و رنگ خون شده بودند.سرانجام روز چهلم کاردى برداشت ودر سینه ان نقش دیوار فرو کرد، وگفت که در همین موقع اشپختر را کشتند !!  فتحعلى شاه روز چهلم طبق قراری که محرمانه گذاشته بود همه اعیان در بار خود را به سلام دعوت کرد و روى تخت مرمر به سلام نشست عاقبت سوارى امد و سر اشپختر را اورد. از اینجا جمله مگر سر اشپختر را آوردی؟ مثل شده و در مورد کسی گفته میشود که مدعی است کاری بس صعب و عظیم انجام داده و پاداش درخور میخواهد و یا گویند سر اشپختر را آورده است.

 

image_print

همچنین

پروژه سینمایی کوروش، فیلم تومیریس و تقسیم دریای خزر

  در بهار سال ۱۳۹۷ و به فراخور اعلام رسمی آغاز ساخت فیلم کورش بزرگ …