۷ اسفند ۱۳۹۸
خانه / سیاست / سخن نخست: ایران محور تحولات منطقه

سخن نخست: ایران محور تحولات منطقه

داود دشتبانی- علی رغم آن که مدت هاست زمان ملت گرایی های افراطی و تئوری های ناسیونالیستی که مبتنی بر برتری ملل و اقوام بر یگدیگر بود به سر آمده است و دوره معاصر از زندگی بشریت عصر جهانی شدن نامیده می شود و اما همچنان موضوع  ملیت امری مهم و چالش برانگیز است.

اغلب کشورها و جوامع همچنان هویت ملی و پیوستگی اجتماعی شان را بر ملیت استوار می دانند و بر همین اساس نیز از هویت فرهنگی و ملی خود صیانت و پاسداری می کنند. با آن که اغلب دولت- ملت ها در دوران کنونی براساس یک قومیت واحد بنا نشده اند اما هر یک از عناصر فرهنگی خاصی برای شکل دهی به هویت مشترک ملی بهره می جویند. سرزمین ایران نیز بر همین اساس در طول تاریخ از اقوام مختلف و مذاهب گوناگون شکل گرفته است؛ در واقع می توان ادعا کرد که آن چه که امروزه هویت ایرانی نامیده می شود زاییده مجموعه ای از عناصر فرهنگی در هم آمیخته از اقوام و مذاهب گوناگون است که در گذر تاریخ و گستره سرزمینی فلات ایران در هم آمیخته شده و هویت پویای ایرانی را شکل داده اند. همین ویژگی یگانه و کم نظیر باعث شده است تا سرزمین ایران در مقایسه با جوامع و کشورهای همتای ایران از غنا و پختگی فرهنگی خاصی برخوردار باشد. فرهنگ ایرانی که از سویی ریشه در فرهنگ آریایی و زرتشتی دارد و در گستره جهان اسلام و مکتب فکری اسلام می پوید در طول تاریخ از میراث یونانیان و هندی ها و فرهنگ شرق بهره برده است و در دوره معاصر نیز از تجربه و اندیشه نوین تمدن غرب در شیوه حکومت مشروطه و پارلمانتاریسم بهره مند شده است.

به همین دلیل نیز در اغلب اوقات ایران مرکز و کانون تحولات در سرزمین های هم جوار خود بوده است. اما در طول صدسال اخیر روند سریع تحولات داخلی و توطئه ها و فشارهای قدرت های برتر جهانی موجب شده است تا ایران از حضور و تاثیرگذاری شایسته خود در سرزمین های همجوار خویش که عموماً نیز در گستره سرزمینی ایران تاریخی یا ایران فرهنگی -این دو واژه نیاز به واکاوی و معرفی بیشتری دارند- قرار می گیرند غافل شود و باز ماند. در طی این زمان صدمات بسیاری متوجه میراث های تاریخی و فرهنگی ایران در این نواحی شده است و کشورها و فرهنگ هایی که هیچ پیوند و همبستگی با این سرزمین ها ندارند با حضور فرهنگی، سیاسی و حتی نظامی خود تلاش دو چندانی را برای استحاله فرهنگی و تاریخی سرزمین های همجوار ایران داشته اند که نه تنها خدشه و تخریب میراث مشترک بشری در عرصه فرهنگی است بلکه از نگاه منافع ملی و تمامیت ارضی برای ایران چالش برانگیز و حساس است.

بالیدن و قدبرافراشتن هر ملتی در گرو شناخت عمیق و گسترده از پیشینه و تاریخ و فرهنگ خویش است و تمامی جوامع و ملت هایی که به دنبال حضور با اقتدار و سرافرازانه در عرصه بین المللی هستند در تلاشند تا روابط و حضور سیاسی و اقتصادی خود را در سرزمین ها و کشورهایی گسترش دهند که دارای پیوندها و زمینه های تاریخی و فرهنگی  مشترکی هستند چرا که این گونه روابط از عمق و پایداری بیشتری برخوردارند و وجدان عمومی جامعه مقصد و مبدا نیز از پذیرش بیشتری برای برقراری چنین ارتباطی برخوردار است. هر چند هم اکنون ارتباط و پیوند مناسبی میان مراکز علمی و مراکز سیاستگذاری برقرار نیست اما می توان امیدوار بود که مطالعات علمی و دانشگاهی در این عرصه ها  بتوانند زمینه های مناسبی را برای سیاست گذاران و تصمیم گیران فراهم آورد تا اقدامات لازم برای پاسداری و حراست از حوزه های نفوذ و اقتدار ایرانی در سرزمین هایی که روزی تحت سیطره فرهنگ ایرانی قرار داشته اند فراهم شود کشورهایی که امروزه جولانگاه افکار و ایده های غریب و عجیب و ناسازگار با منافع ملی سرزمین مان شده است.

گرایش مطالعات قفقاز و آسیای مرکزی از زمره آن رشته های دانشگاهی است که می تواند با برنامه ریزی هدفمند و اصولی در جهت یافتن ریشه ها و زمینه های مشترک ایرانی در این حوزه جغرافیایی توجه دولتمردان را به منافع و چشم اندازهای نهفته در این گستره سابقاً ایرانی فراهم آورد تا سرزمین ایران در یک چشم انداز بلند مدت به اعاده اقتدار و نفوذ خود در این پهنه امیدوار باشد.

نشریه دانشجویی وطن یولی تلاش خواهد کرد تا در این راستا قلم زند و علاوه بر معرفی فرصت ها و چشم اندازهای پنهان به معرفی برخی از چالش ها و تهدیدهایی که از این حوزه و ورای آن متوجه ایران و ایرانی است بپردازد.

image_print

همچنین

گزارش نشست علمی مشروطیت و نظریه حکومت قانون

مشروطیت یک انقلاب نبود هر چند آثار انقلابی زیادی داشت نشست “مشروطیت و حکومت قانون” …