۲۰ آذر ۱۳۹۸
خانه / تاریخ / معرفی مجموعه‌ی بازار تاریخی تبریز

معرفی مجموعه‌ی بازار تاریخی تبریز

میراثی جهانی که طعمه حریق شد


جعفر سلمان‌نژاد

تبریز از دوران باستان مکانی برای تبادلات فرهنگی است و مجموعه‌ی بازار تاریخی یکی از مراکز تجاری در جاده‌ی ابریشم است. مجموعه‌ی بازار تاریخی تبریز متشکل از یک مجموعه ساختمانهای آجری سرپوشیده، بهم پیوسته و فضاهای حصارکشی شده است که برای کارکردهای گوناگونی طراحی شده‌است. تبریز و بازارش در سده‌ی سیزدهم هنگامی‌که تبریز که در مرکز استان آذربایجان شرقی قرار دارد مرکز پادشاهی صفوی شد موفق و مشهور بوده‌اند. در سده‌ی ۱۶ شهر تبریز پایتختی را از دست داد ولی بدلیل توسعه‌ی قدرت دولت عثمانی تا پایان سده‌ی هجدهم بعنوان قطب تجاری باقی‌ماند. این یکی از کاملترین نمونه‌های نظام تجارت سنتی و فرهنگی ایران است.

ارزش جهانی برجسته

مجموعه‌ی بازار تاریخی تبریز در مسیر یکی از پر رفت و آمدترین مسیرهای بازرگانی شرق غرب متشکل از یک مجموعه ساختمانهای آجری سرپوشیده، بهم پیوسته و فضاهای حصارکشی شده است که برای کارکردهای گوناگونی طراحی شده‌است. ارتباط فعالیتهای تجاری و بازرگانی اجتماعی با فعالیتهای آموزشی و مذهبی در اینجا گردآوردی شده است. این مجموعه بدقت با سبک معماری سازمان‌یافته‌ی اجتماعی و حرفه‌ای بازار که برای مدت بیش از چندقرن و درون یک نهاد بهم پیوسته و مجزای در دسترس ساخته شده درهم آمیخته است.

مجموعه‌ی بازار تاریخی تبریز بدلیل سده‌ها ارتباط کهن تجاری شرق و غرب و بخاطر اعطای یک سیاست عاقلانه و معافیت‌های مالیاتی یکی از مهم‌ترین مکان‌های بین‌المللی برای تبادلات اقتصادی و فرهنگی بوده‌است.

بازار تاریخی تبریز شاهد زنده‌ی یکی از کامل‌ترین مجموعه‌های فرهنگی اجتماعی و اقتصادی در میان بازارهاست. این بازار در طول سده‌ها درون یک مجموعه‌ی استثنایی فیزیکی اقتصادی ، اجتماعی سیاسی و مذهبی توسعه یافته‌است. در چنین ساختارهای معماری ویژه‌ای کارکردها، شغل‌ها و افراد از فرهنگ‌های گوناگون در یک فضای منحصر بفرد پویا گردهم آمده‌اند. نقش دیرپای بازار تبریز در ساختار همیشگی‌اش و گوناگونی گسترده و معماری ساختمان‌های یکپارچه‌ی دوطرفه‌ی آن که یک طرح اولیه برای برنامه‌ریزی شهری ایران دارند بازتاب یافته‌است.

مجموعه‌ی بازار تاریخی تبریز بدلیل سده‌ها قرار داشتن در مسیر بازرگانی شرق غرب یکی از مهم‌ترین مراکز تجاری و فرهنگی بین‌المللی در آسیا و جهان بین سده‌های ۱۲ و ۱۸ میلادی بود. بازار تبریز یک نمونه‌ی استثنایی یک محدوده‌ی اقتصادی معماری شهری‌است که در تنوع بالا و معماری ساختمان‌ها و فضاهای یکپارچه بازتاب یافته‌است بازار یکی از ساختمان‌های فرهنگی اقتصادی است و پیچیدگی زیادش، نسبت به ارزش آن در بازرگانی و فرهنگ تعاملی تبریز شهادت می‌دهد.

بازار تاریخی تبریز شاهد زنده‌ای برای یکی از کامل‌ترین مجموعه‌های تجاری و اجتماعی فرهنگی در بین بازارهاست. این یک مجموعه‌ی فیزیکی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و مذهبی استثنایی است که بخاطر موقعیت استراتژیکش و بدلیل سیاستهای خردمندانه‌ی بخشش و معافیت‌های مالیاتی پس از چندین سده بعنوان یک شاهد استثنایی تمدن، همچنان پابرجاست. بازار تبریز درون یک نظام اقتصادی اجتماعی و فرهنگی که در آن سازه‌های معماری جایگاه ویژه‌ای داشتند توسعه یافته‌است.

بازار تاریخی تبریز نمونه‌ی یک مجموعه‌ی بهم پیوسته‌ی چند بعدی شهری‌است که در آن سازه‌ها و فضاهای معماری شکل داده شده، توسط فعالیت‌های اقتصادی و ارتباط‌های ضروری بهم پیوسته‌است. تعداد زیادی از ساختمان‌ها و سازه‌های ویژه در یک فضای نسبتا جمع و جور در آنچه که تقریبا یک سازه‌ی مجزای بهم پیوسته است متمرکز و متقابلا متصل هستند.

بنای معرفی شده شامل همه‌ی عناصری‌است که برای نشان دادن اهمیت آن ضروری‌اند. تمام بازار تبریز از سده‌ی ۱۸بخوبی محافظت شده و معماری آن یک فهرست ساختمان‌های بازرگانی را حفظ کرده‌است. ارتباط بین ساختمان فیزیکی و در حال کار آن، در بسیاری از موارد هنوز بطور مشخص در حال کار و فعالیت هستند.

منابع غنی تاریخی شاهد معتبری برای اهمیت بازار تبریز در درازای تاریخ و ساختار همیشگی ان بیان کرده‌اند. بافت بازار که پس از زمین لرزه‌ی سال ۱۷۸۰ ساخته‌شده هنوز طرز کار و مواد دوره را نشان می‌دهد. بازار هنوز مکان زنده و پویای اقتصادی است و گواهی بر غنای و قدمت طولانی تبادلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگیش می‌باشد.

مجموعه‌ی بازار تاریخی تبریز بطور رسمی در سال ۱۹۷۵ حفاظت شد و هنوز تحت نظارت واحدهای ویژه سه منطقه‌ی محافظت شده‌ی متفاوت تثبیت شده (یک منطقه‌ی کاندیدا شده یک منطقه‌ی حائل و یک منطقه‌ی دورنما)که موضوع آئین‌نامه‌های ویژه‌ی همکاری در برنامه‌ریزی اسناد هستند تحت محافظت قرار دارد. در این مناطق هر نوع فعالیت نیازمند اجازه‌ی سازمان میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی ایران است.

image_print

همچنین

نوعثمانی‎گری حزب عدالت و توسعه و روح ترکان جوان

داود دشتبانی – از ابتدای به قدرت رسیدن و سپس تثبیت جایگاه حزب عدالت و …