۲۷ آبان ۱۳۹۸
خانه / ادبیات

ادبیات

خیالت خواب از چشمانمان ربوده! برای فرهاد ابراهیمی خالق ترانه “آیریلیق”

حمید رستمی ترانه « آیریلیق» شهرت جهانی دارد. شاید خیلی ها این ماهنی ( ترانه ) را یکی از صدها ترانه فولکولوریک آذربایجان بدانند که سینه به سینه از نسلی به نسلی دیگر رسیده و هر کسی مختصر آشنایی با زبان ترکی داشته باشد خاطره یی از آن را با …

ادامه »

روزعشاق ایرانی، ولنتاین یا سپندارمذ؟

امین داودی _ ایرانیــان باســتان تمــدن ایرانشــهری بنیــان ِ نهــاده بودنــد کــه بخــش بزرگــی از آن را جشــن و شــادی دربرمی گرفــت و در زندگــی مــردم جریــان داشــت؛ به گونــه ای کــه مورخــان می گوینــد ایرانیــان باســتان «کار» می کردنــد و «جشــن» می گرفتنــد و این چنیــن، روز و شــب …

ادامه »

چاپ اشعار ترکی شهریار در ترکیه

اشعار ترکی شهریار به کوشش دکتر یوسف گدیکلی در ترکیه منتشر شد.این کتاب کامل ترین و نفیس ترین اثر در مورد شهریار به زبان ترکی استانبولی است که در آن نویسنده در ۵ بخش “زندگی، هنر و آثار شهریار” ، “نگاه عمومی به اشعار شهریار” ، “حیدربابایا سلام” ، “اشعار” …

ادامه »

عمری در خدمت زبان فارسی

پرویز ناتل خانلری در اسفند۱۲۹۲ در تهران زاده شد. او در سال۱۳۲۲ جزو اولین گروه دریافت‌کنندگان دکتری زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران بود. موضوع پایان‌نامه دکتری او «تحول غزل در شعر فارسی» بود که به راهنمایی ملک‌الشعرای بهاربه انجام رساند و بعد با عنوان «تحقیق انتقادی در عروض و قافیه و چگونگی …

ادامه »

شاهنامه، کتاب ملی ‌ ایرانیان

« شب تبریز و شاهنامه» از سلسله نشست‌های شب‌های بخارا با حضور شاهنامه پژوهان، استادان زبان و ادبیات فارسی و مردم در تبریز برگزار شد. نشست «شب تبریز و شاهنامه» با حضور علی دهباشی، سردبیر مجله بخارا و استادان زبان و ادبیات فارسی از جمله ابوالفضل خطیبی، چنگیز مولایی، سجاد …

ادامه »

نظامی گنجوی میراث دار فردوسی

این نوشتار صرفاً سر آن دارد که ”نظامی“ را آنگونه که در آثارش متبلور شده نشان بدهد و نه آنگونه که اغراض سیاسی مایلند. بهتر است بگوییم باید تاریخ و ادبیات را از دعواهای سیاسی بیرون گذاشت. اگر کسانی مطالبه سیاسی دارند بهتر است آن را با ابزارها و راه …

ادامه »

استالین آغازگر دزدی ادبی

جلال متینی: بیش از هفتاد است که افرادی، در اجرای سیاستی خاص بزرگانی چون نظامی و خاقانی و مولانا جلال الدین و ابوعلی سینا و حتی زردشت را ترک می خوانند. بازار این گونه سخنان بی پایه در آذربایجان شوروی سابق بسیار گرم بود چنان که در کشور ترکیه نیز …

ادامه »

ضرورت بازشناسی عناصر ایرانی در زبان ترکی آسیای مرکزی

  بازشناسی عناصر ایرانی در فرهنگ و زبان ترکی مقوله ای پیشینه دار است. پی جویی ریشه های این وام گیری ها نه در آذربایجان بلکه در صفحات آسیای مرکزی یا فرارود است، و نکته ی بارز، پرداختن به فرهنگ سُغدی به عنوان عنصر فرهنگی میانجی می باشد. تازگی ِنسبی …

ادامه »

هویت بارز ایرانی در زبان ‎آذری

فیروز منصوری در روزنامه‎ها و مجلات و مجموعه‌مقاله‌های چاپی، نوشته‎های فراوانی با عنوان ”زبان فارسی هویت ایرانی“ خوانندگان را فیض و فایده بخشیده و می‎بخشند. در سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴ که در ارومیه بودم، جراید منتشرشده در آذربایجان را مطالعه می‎کردم، گه‎گاهی نویسندگان آذری‌زبان مقاله‌هایی با عنوان ”زبان ترکی هویت …

ادامه »

مسعود عرفانیان: هیچ تعارضی میان زبان ترکی و هویت ایرانی وجود ندارد

مسعود عرفانیان تاریخ نگار و پژوهشگر تاریخ و ادبیات در گفتگو با وطن یولی به ارزیابی نسبت زبان ترکی و تاریخ و فرهنگ ایران پرداخته است. نسبت میان زبان ترکی و هویت ایرانی را چگونه ارزیابی می کنید؟ پیش از پرداختن به موضوع این پرسش ، بیان این نکته را …

ادامه »

حکیم نظامیگنجوی

جمال‌الدین ابومحمد الیاس بن یوسف نظامی معروف به نظامی گنجوی (حدود ۵۳۷ تا ۶۰۸ ه‍.ق) شاعر داستان‌سرا و رمزگوی سده ششم ایران، بزرگ‌ترین داستان سرای منظومه‌های حماسی عاشقانه به زبان پارسی است که سبک داستان محاوره‌ای را وارد ادبیات داستانی منظوم پارسی کرد. نام پدرش یوسف نام جدش «ذکی» و …

ادامه »

روایت نظامی گنجوی و خاقانی شروانی از نخستین جنگهای روس با ایران

محمد طاهری خسروشاهی در پی انعقاد دو عهد نامه ننگین گلستان و ترکمنچای، مناطق وسیعی از سرزمین‌های قفقازی ایران به روسیه تزاری واگذار شد و تعدادی از شهرهای کشورمان به اشغال همسایه متجاوز شمالی درآمد. جدایی این بخش از خاک ایران، ساکنان آن دیار را در نوعی سرخوردگی ناشی از …

ادامه »

شهری که جم ساخت

غلامرضا رستگار ورجمکرد۱ یکی از داستان های دینی است که به تمامی در کتاب اوستا بخش یا قسمت وندیداد باقی مانده است. این داستان در نزد اقوام هند و اروپایی و ایرانی از اعتبار و منزلت خاصی برخوردار بوده که خود گویای هم زیستی این اقوام در گذشته های باستانی …

ادامه »

آی آراز

شعر آی آراز خطاب به رود ارس سروده شده است. شاعر در این شعر از مرز تصنعی و استعماری به نام ارس شکوه و شکایت میکند و خواستار بازگشت هفده شهر قفقاز به سرزمین مادری یعنی ایران است. شاه بیت این شعر همان بیتی است که در آن استاد شیدا …

ادامه »

زبان دیرین آذربایجان

دکتر منوچهر مرتضوی استاد زبان و ادبیات فارسی؛ رییس پیشین دانشگاه تبریز سرزمین آذربایجان از روزگاردیرین دستخوش پیش‌آمدهای کمرشکن و آماج تیر حوادث بوده ولی هیچ یک از این پیش آمدها و حوادث به اندازه تغییر زبان ایرانی این سرزمین و غلبه بیگانگان بر زبان آذری تاثیرانگیز و پراهمیت نبوده …

ادامه »

سفینه تبریز

سفینه تبریز  یادگاری گرانبها از تاریخ و فرهنگ آذربایجان  نام کتاب : سفینه تبریز نوشته : ابوالمجد محمد بن مسعود تبریزی با مقدمه های : عبدالحسین بهاری و نصرالله پورجوادی ناشر : مرکز نشر دانشگاهی ؛ چاپ عکسی از روی نسخه خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی ـ ۱۳۸۱ آذربایجان در …

ادامه »

یونسکو: مولانا جلال الدین بلخی-رومی، شاعر و فیلسوف پارسی زبان است

مقارن با هشتصدمین سالگرد زادروز مولانا جلال الدین محمد بلخی تا کنون پانترکیسم بر اساس تفکرات نژادپرستانه خود و در راستای سیاست های تاریخ و مفاخر سازی های خود ، همواره تلاش کرده است تا این شاعر و فیلسوف نامدار جهانی را ” ترک زبان ” معرفی کند. در آن …

ادامه »

سخن نخست: پاسداری از مفاخر ملی

داود دشتبانی- شخصیت ها و مفاخر فرهنگی برای هر ملت و کشوری به منزله سرمایه ملی محسوب می شود. این سرمایه ها علاوه بر افزایش غرور و تعصب ملی موجب خودآگاهی جوانان و آحاد یک ملت از پیشینه و سرگذشت فرهنگی و تاریخی آنان است که هریک از آن ها …

ادامه »

آیا مولوی ایرانی است؟

جلال‌الدین محمد ابن محمد ابن حسین حسینی خطیبی بکری بلخی معروف به مولانا جلال‌الدین و مولوی از عارفان بزرگ و یکی از مشهورترین شاعران ایرانی به شمار می‌آید. نام او محمد و لقبش در دوران حیات خود ”جلال‌الدین“ و گاهی ”خداوندگار“ و ”مولانا خداوندگار“ بوده و لقب ”مولوی“ در قرن‌های …

ادامه »

محمدحسین شهریار و مسئله ملیت

داود دشتبانی اگر نتوان سید محمد حسین شهریار را بزرگترین شاعر دوران معاصر ایران نامید بدون شک او یکی از بزرگترین شاعران این دوره خواهد بود. شهریار علاوه بر آن که در شعر فارسی به ویژه غزل سرآمد است اشعار زیبا و دلنشینی نیز به زبان مادری خویش ترکی آذربایجانی …

ادامه »